მსოფლიო ლიდერები მომავალ კვირას ნიუ-იორკში გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე შეიკრიბებიან, სადაც აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი ორგანიზაციას ზედიზედ მეორედ მიმართავს, იუწყება Reuters.

განხილვები ახლო აღმოსავლეთსა და უკრაინაში კონფლიქტების ესკალაციას, ასევე ხელოვნური ინტელექტის განვითარებასთან დაკავშირებულ რისკებს შეეხება. გენერალური ასამბლეის 81-ე სესიის ზოგადი დებატები 22-26 სექტემბერს და 28 სექტემბერს გაიმართება.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ დამყარებულ საერთაშორისო წესრიგზე მზარდი ზეწოლის ფონზე, დაახლოებით 130 სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაური შეხვდება. ამავდროულად, გაერო ფინანსურ სირთულეებს და ტრამპის კრიტიკას აწყდება, რომლის ადმინისტრაციამაც ორგანიზაციისთვის აშშ-ის დაფინანსება შეამცირა და გაეროს რამდენიმე ორგანოდან გარიცხა.

ჩინეთის პრეზიდენტი სი ძინპინი, რომელმაც გენერალურ ასამბლეას ბოლოს პირადად 2021 წელს მიმართა, ნიუ-იორკში არ დაესწრება. ამის ნაცვლად, ის ხუთშაბათს ვაშინგტონში ტრამპთან მოლაპარაკებებს გამართავს. ამან ხელახლა გააღვივა დისკუსიები გაეროს როლზე გლობალური კრიზისების მოგვარებაში.

ორგანიზაციის მომავალი ხელმძღვანელობა გაურკვევლობის დამატებით წყაროდ რჩება. გაეროს გენერალური მდივნის, ანტონიო გუტერეშის, ვადა 2026 წლის ბოლოს იწურება, თუმცა მისი შემცვლელის აშკარა კანდიდატი არ არსებობს.

გაეროს უშიშროების საბჭომ შესაძლოა ასევე გამართოს მაღალი დონის შეხვედრები უკრაინაზე, ხელოვნურ ინტელექტსა და ახლო აღმოსავლეთში არსებულ ვითარებაზე, მათ შორის არაბული ქვეყნების წარმომადგენლებთან.

„ჩვენ არ ვიტყოდით, რომ გაერო თავისუფალ ვარდნაშია, მაგრამ ვიტყოდით, რომ ის გაჭედილ კრიზისშია“, - განაცხადა საერთაშორისო კრიზისული ჯგუფის ექსპერტმა რიჩარდ გოუენმა. მან დასძინა, რომ ორგანიზაცია შესაძლოა აღარ იყოს ისეთი „ინტენსიური თერაპიის“ რეჟიმში, როგორიც ერთი წლის წინ იყო, მაგრამ უახლოეს მომავალში კრიზისულ მდგომარეობაში დარჩება.

ამ კვირაში შეერთებულმა შტატებმა გაეროს რეგულარულ ბიუჯეტში 725 მილიონი დოლარი გადარიცხა, რითაც თავიდან აიცილა ხმის მიცემის უფლების დაკარგვა გენერალურ ასამბლეაში. თუმცა, ვაშინგტონს ორგანიზაციის მიმართ კვლავ 1 მილიარდ დოლარზე მეტი ვალი აქვს და აგრძელებს ხარჯების შემცირებას და რეფორმების მოთხოვნას.

ხელოვნური ინტელექტის რისკები

გენერალური ასამბლეა გაიმართება მას შემდეგ, რაც რამდენიმე მსხვილი ხელოვნური ინტელექტის კომპანიის ლიდერებმა ტექნოლოგიის განვითარების კოორდინირებული შენელებისკენ მოუწოდეს. მათ გააფრთხილეს, რომ ხელოვნურ ინტელექტს მალე შეუძლია განავითაროს დამოუკიდებლად გაუმჯობესების და ადამიანის კონტროლისგან თავის დაღწევის უნარი.

გუტერეშმა ხელოვნური ინტელექტი მომავალი დისკუსიების ერთ-ერთ მთავარ თემად დაასახელა. მან მოუწოდა ქვეყნებს, რომლებიც ავითარებენ მოწინავე ხელოვნური ინტელექტის ტექნოლოგიებს, დაადგინონ საერთო წესები საშიში რბოლის თავიდან ასაცილებლად.

2023 წელს გაერომ შექმნა ხელოვნური ინტელექტის საკონსულტაციო ორგანო, რომელიც შედგება ტექნოლოგიური ინდუსტრიის, მთავრობებისა და აკადემიური წრეების წარმომადგენლებისგან. გუტერეშმა ასევე არაერთხელ დაუჭირა მხარი ხელოვნური ინტელექტის განვითარების გლობალური მმართველობის სისტემის შექმნას.

გენერალური მდივნის პოზიცია ეწინააღმდეგება ტრამპის პოზიციას, რომელმაც ადრე უარყო გაფრთხილებები ხელოვნური ინტელექტის რისკების შესახებ. ახალი შეშფოთების ფონზე, ის აგრძელებს აშშ-ს ლიდერობის შენარჩუნების მხარდაჭერას ამ სფეროში.

დაძაბულობა ახლო აღმოსავლეთში

ახლო აღმოსავლეთი კვლავ იქნება გენერალური ასამბლეის ცენტრალური თემა. ერთი მხრივ, აშშ-სა და ისრაელსა და მეორე მხრივ, ირანს შორის მიმდინარე ომი ზრდის არასტაბილურობას რეგიონში და ზეწოლას ახდენს გლობალურ ეკონომიკაზე.

განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა იემენში არსებულ ვითარებას და ბაბ ელ-მანდების სრუტეში გადაზიდვებისთვის საფრთხეებს. გუტერეშმა განაცხადა, რომ კონფლიქტის სამხედრო გზით გადაჭრის მიღწევა უკიდურესად რთულია და აღნიშნა იემენის საკითხებში გაეროს სპეციალური წარმომადგენლის ძალისხმევა მოლაპარაკებების წინსვლის მიმართულებით.

თუმცა, დიპლომატიური პროცესი კვლავ ბლოკირებულია: ირანი და აშშ აგრძელებენ დარტყმების გაცვლას, ტრამპი კი შემდგომი ესკალაციით იმუქრება.

ირანის პრეზიდენტი მასუდ პეზეშკიანი გენერალურ ასამბლეას ოთხშაბათს მიმართავს. ისრაელის პრემიერ-მინისტრი ბენიამინ ნეთანიაჰუ ხუთშაბათს გენერალურ ასამბლეას მიმართავს.

პალესტინის პრეზიდენტი მაჰმუდ აბასი შეხვედრებს პირადად მეორე წელია არ დაესწრება. აშშ-მ კვლავ უარი უთხრა მას ვიზაზე, მაგრამ გენერალურმა ასამბლეამ მას ვიდეოკავშირით გამოსვლის უფლება მისცა.

გენერალური ასამბლეის ფარგლებში ასევე მოსალოდნელია სუდანში არსებული ვითარების შესახებ მაღალი დონის შეხვედრა. ამავდროულად, დიპლომატები მოლაპარაკებებში გარღვევას არ ელიან.

უკრაინა და სურსათის უვნებლობა

კიდევ ერთი მთავარი თემა იქნება რუსეთის ომი უკრაინის წინააღმდეგ, რომელიც ოთხ წელზე მეტხანს გრძელდება.

უკრაინის პრეზიდენტი ვოლოდიმირ ზელენსკი და რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი სერგეი ლავროვი გენერალურ ასამბლეას მიმართავენ. დიპლომატების ცნობით, ზელენსკი, სავარაუდოდ, კიდევ ერთი რთული ზამთრის წინ უკრაინისთვის დამატებით საერთაშორისო მხარდაჭერას მოიძიებს.

გაეროს უშიშროების საბჭომ ჯერჯერობით ვერ მიიღო ზომები ომის დასასრულებლად, რადგან რუსეთს, როგორც მუდმივ წევრს, ვეტოს უფლება აქვს.

ტრამპმა არაერთხელ გამოთქვა უკმაყოფილება ომის დასრულების უუნარობის გამო, რასაც მან მეორე ვადის ერთ-ერთ პრიორიტეტად უწოდა. სექტემბრის დასაწყისში მან მოლაპარაკებები გამართა რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინთან. თუმცა, 

გაურკვეველია, შეხვდება თუ არა ტრამპი ზელენსკის ნიუ-იორკში.

გუტერეშმა ასევე ხაზი გაუსვა ომის შედეგებს მშვიდობიანი მოსახლეობისთვის, გლობალური სურსათის უვნებლობისა და ენერგომატარებლების ფასებისთვის. მან განაცხადა, რომ შავი ზღვის ფაქტობრივი ბლოკადა სერიოზულ პრობლემებს ქმნის და რომ უნდა მოიძებნოს გზა, რათა უზრუნველყოფილი იყოს უკრაინული და რუსული საკვების, სასუქების და ენერგორესურსების უსაფრთხო ექსპორტი შავი ზღვის გავლით.

ავტორი: მარიამ იმერლიშვილი, ექსპრესნიუსის რეპორტიორი 2020 წლიდან

სოციალური ქსელები

ზურაბ ცეცხლაძე გიორგი გველესიანზე: სამარცხვინოა, ეროვნული ნაკრების თითქმის მთლიან შემადგენლობას მოღალატეები უწოდო

ბუდუ ზივზივაძის მამა გველესიანის ინტერვიუზე - მოღალატეებს რომ უწოდებს თანაგუნდელებს, ნეტავ სინდისი არ აწუხებს?

გარემოს ეროვნული სააგენტო - ბათუმში 21 საათის განმავლობაში უწყვეტად წვიმდა - 24-საათში მოსული ნალექის რაოდენობა უპრეცედენტოა

მაკრონმა ტრამპს უპასუხა: საფრანგეთი ყოველდღე არ დაადასტურებს თავის სუვერენიტეტს ვიღაცის უცნაური განცხადებების გამო