3 ნოემბერი, 2026 წელი — არჩევნების დღე

ამერიკის შეერთებულ შტატებში 3 ნოემბერს იმართება შუალედური არჩევნები (midterm elections) — მოვლენა, რომელიც ხშირად უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს. ეს არ არის მხოლოდ კონგრესის განახლება, ეს არის მოქმედი პრეზიდენტის ორწლიანი მმართველობის შეფასება, ძალაუფლების ბალანსის გადაწყობა და 2028 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების გენერალური რეპეტიცია.

1. რა არის შუალედური არჩევნები და რატომ არის ის ამერიკული პოლიტიკის გული?

აშშ-ის პოლიტიკური სისტემა აგებულია შეკავებისა და ურთიერთგაწონასწორების პრინციპზე. პრეზიდენტი ვერ მართავს ერთპიროვნულად, თუ კონგრესს არ აკონტროლებს.

შუალედურ არჩევნებზე, რომელიც საპრეზიდენტო ციკლის შუაში, პრეზიდენტის მეორე წელს ტარდება:

• წარმომადგენელთა პალატის ყველა 435 ადგილი გადაირჩევა;
• სენატის 35 ადგილი — 33 რეგულარული და 2 სპეციალური;
• 39 შტატის გუბერნატორი, შტატების საკანონმდებლო ორგანოები, судьები და ადგილობრივი რეფერენდუმები, მათ შორის კალიფორნიაში მილიარდერების გადასახადის ცნობილი Proposition 40.

ისტორიული კანონზომიერება დაუნდობელია: პრეზიდენტის პარტია თითქმის ყოველთვის აგებს შუალედურ არჩევნებს. მიზეზი მარტივია — ოპოზიციის ამომრჩეველი უფრო მოტივირებულია, ხოლო დამოუკიდებელი ამომრჩეველი არჩევნებს რეფერენდუმად აღიქვამს თეთრი სახლის მიმართ.

2026 წელს რესპუბლიკელები სენატში ფლობენ 53-47 უმრავლესობას, რომელიც 2024 წელს დაიბრუნეს დასავლეთ ვირჯინიის, ოჰაიოს, პენსილვანიისა და მონტანას აღებით. დემოკრატებს სენატის დასაბრუნებლად სჭირდებათ მინიმუმ 4 ადგილის წმინდა მოგება. წლის დასაწყისში ეს არარეალურად ჩანდა — დღეს კი წამყვანი პროგნოზები დემოკრატებს სენატის მოგების 75%-84% შანსს აძლევენ, ხოლო წარმომადგენელთა პალატაში — 93%-ზე მეტს. CNBC, Forbes

თუ დემოკრატები ერთ ან ორივე პალატას დაიბრუნებენ, დონალდ ტრამპის მეორე ვადის დღის წესრიგი — იმიგრაციული რეიდები, ტარიფები, ირანის ომი, ფედერალური რestrukturიზაცია — კონგრესის გამოძიებებით, ბიუჯეტის ბლოკირებითა და იმპიჩმენტის მუქარით შეფერხდება.

2. რა უპირატესობა აქვს დემოკრატიულ პარტიას?

ბოლო ერთი კვირის ყველა ავტორიტეტული გამოკითხვა — NYT/Siena, NBC, NPR/Marist — ერთ სურათს ხატავს: „ლურჯი ტალღის“ წინაპირობებია.

ა) ტრამპის ისტორიულად დაბალი რეიტინგი
Silver Bulletin-ის საშუალო მაჩვენებლით ტრამპის მხარდაჭერა მხოლოდ 38%-ია. მიზეზები: ინფლაცია და ცხოვრების გაძვირება, ტარიფებით გამოწვეული სოფლის მეურნეობის კრიზისი, ნავთობის ფასების ზრდა ირანის ომის გამო და ომისგან დაღლილობა. NBC-ის გამოკითხვის ფორმულირებით, ამომრჩეველი „ცვლილებას და ტრამპის შეკავებას ითხოვს.“

ბ) Generic Ballot-ში ორნიშნა ლიდერობა
დემოკრატები კონგრესის ზოგად ბიულეტენში ლიდერობენ 8,9 — 12 პუნქტით (51,5% vs 42,6%). Marist-ის ოქტომბრის გამოკითხვით უპირატესობა 10 პუნქტია. ეს ის დონეა, რომელიც ჩვეულებრივ პალატაში 25-35 ადგილის მოგებას ნიშნავს.

გ) ფული და ვადამდელი ხმის მიცემა
დემოკრატები თითქმის ყველა მ competitive შტატში რესპუბლიკელებზე მეტს აგროვებენ:
ალასკაში მერი პელტოლამ ოქტომბერში $33 მლნ შეაგროვა სალივანის $14 მლნის წინააღმდეგ, ოჰაიოში შეროდ ბრაუნმა $68 მლნ — მოწინააღმდეგის $20 მლნის წინააღმდეგ, ჩრდილოეთ კაროლინაში როი კუპერმა $50 მლნ — მოწინააღმდეგის $14 მლნის წინააღმდეგ.

NYT-ის live-განახლებებით, რამდენიმე შტატში ვადამდელ ხმის მიცემაში დემოკრატად რეგისტრირებულთა წილი 2024 წელთან შედარებით მაღალია — ოპოზიციის მობილიზაციის კლასიკური ნიშანი.

დ) საკითხების რუკა დემოკრატებს აწყობთ
2026 წლის კამპანია სამ საკითხზე ტრიალებს:

1. ხელმისაწვდომობა (affordability) — ქირა, წამლები, დიზელი და სასუქი ფერმერებისთვის;
2. ჯანდაცვა და აბორტი — სუზან კოლინსის მიერ ბრეტ კავანოს დამტკიცება და Roe v. Wade-ის გაუქმება კვლავ ამომრჩეველს ახსოვს;
3. ირანის ომი და ტარიფები — აიოვასა და კანზასის ფერმერები, ტრადიციულად რესპუბლიკელები, ახლა ვაშინგტონს აკრიტიკებენ.

რესპუბლიკელები ცდილობენ არჩევნები კულტურულ ომებსა და იმიგრაციაზე გადაიტანონ, მაგრამ ფინალური NYT/Siena-ს გამოკითხვით დემოკრატები ლიდერობენ შვიდივე მერყევ შტატში. BBC, NPR

გაფრთხილება, რომელსაც BBC და Guardian ხაზს უსვამენ: გამოკითხვები 2016 და 2020 წლებში შეცდნენ, ბოლო წუთის გადამწყვეტი ამომრჩეველი და სოფლად შერჩევის პრობლემა კვლავ რისკია.

3. დემოკრატების ვარსკვლავები სენატისთვის: ვინ უნდა გავიცნოთ?

წლევანდელი ციკლის თავისებურება ის არის, რომ დემოკრატები არა მხოლოდ იცავენ სავარძლებს, არამედ უტევენ ღრმად „წითელ“ შტატებში — ტეხასში, კანზასში, აიოვაში, ალასკაში.

1. ჯონ ოსოფი — ჯორჯია, მოქმედი სენატორი, 39 წლის
პარტიის უდავო ამომავალი ვარსკვლავი. ობამამ 29 ოქტომბერს ატლანტაში მას მხარი პირადად დაუჭირა და მას „ჯონ ლუისის მოწაფე“ უწოდა. ოსოფი ორატორული სტილით, ასაკითა და ციფრული კამპანიით თავად ობამას ადარებენ. Atlanta Journal-Constitution-ით ის რესპუბლიკელ მაიკ კოლინსს 48% vs 40% უგებს. მისი შენარჩუნება დემოკრატებისთვის ფსიქოლოგიურად გადამწყვეტია. Le Monde

2. როი კუპერი — ჩრდილოეთ კაროლინა
ყოფილი გუბერნატორი, რომელიც ტრამპმაც კი „შემდგარ სენატორად“ მოიხსენია. Elon University-ის გამოკითხვით ის მაიკლ უოტლის 52% vs 39% ამარცხებს. თუ ჩრდილოეთ კაროლინა ლურჯდება — ეს სენატის კონტროლის გასაღებია. CNN მას „ყველაზე სავარაუდოდ გადას flip-დეგ სავარძელად“ ასახელებს.

3. შეროდ ბრაუნი — ოჰაიო
შრომითი კავშირების ლეგენდა, რომელმაც 2024-ში წააგო, ახლა კი სპეციალურ არჩევნებზე ბრუნდება ვიცე-პრეზიდენტ ჯეი დი ვენსის მიერ დატოვებული ადგილისთვის, რომელსაც დანიშნული ჯონ ჰასტედი იკავებს. ბრაუნი ლიდერობს 49% vs 44%. ეს რასტ-ბელტის თეთრი მუშათა კლასის დაბრუნების ტესტია.

4. ჯეიმს ტალარიკო — ტეხასი
34 წლის შტატის წარმომადგენელი, ყოფილი მასწავლებელი და პასტორი, რომელიც TikTok-ისა და პოდკასტების ვარსკვლავი გახდა. მოწინააღმდეგეა სკანდალებით ცნობილი გენპროკურორი კენ პექსტონი. ტეხასში დემოკრატს 1994 წლიდან შტატის მასშტაბით არ მოუგია, მაგრამ NYT/Siena ტალარიკოს 50% vs 43% უპირატესობას აძლევს. მისი მოგება პოლიტიკურ მიწისძვრას ნიშნავს. Al Jazeera მიმოხილვა

5. აბდულ ელ-საიედი — მიჩიგანი
ყოფილი ექიმი და პროგრესული ლიდერი მუსლიმური თემიდან. NYT/Siena-ით მაიკ როჯერსს 53% vs 42% უგებს — ყველაზე დიდი სხვაობა მერყევ შტატებს შორის. მიჩიგანი დემოკრატებმა აუცილებლად უნდა შეინარჩუნონ.

6. მერი პელტოლა — ალასკა
ყოფილი კონგრესვუმენი, მკვიდრი ალასკელი იუპიკი, რომელიც ranked-choice სისტემაში სენატორ დენ სალივანს 48% vs 46% უგებს. მისი კამპანია ხელმისაწვდომობაზეა აგებული და ტრამპის „არჩევნების გაყალბების“ ბრალდებებსაც წარმატებით იგერიებს.

7. ტროი ჯექსონი და ადამ ჰამილტონი — მეინი და კანზასი
ჯექსონი, მეინის სენატის ყოფილი პრეზიდენტი, 30 წლიან სენატორ სუზან კოლინსს 51% vs 45% ამარცხებს გამოკითხვებში — ეს დემოკრატების ყველაზე რეალური „flip“ იქნებოდა ჩრდილო-აღმოსავლეთში.
ჰამილტონი კი სიურპრიზია — მეთოდისტი მეგაეკლესიის პასტორი კანზასში, სადაც დემოკრატს 1932 წლიდან არ მოუგია. ის როჯერ მარშალს 49% vs 44% უგებს ფერმერებისა და რწმენის ამომრჩევლის ხმებით.

ასევე ყურადღება მიაქციეთ: ჯოშ თურეკს აიოვაში — ორგზის პარალიმპიურ ჩემპიონს (48% vs 47% ეშლი ჰინსონთან), კრის პაპასს ნიუ-ჰემპშირში და პეგი ფლანაგანს მინესოტაში.

დასკვნა: რას გადაწყვეტს 2026 წელი?

შუალედური არჩევნები ამერიკაში არასდროს არის მხოლოდ „შუალედური“. 2026 წელი განსაკუთრებით ასეა:

თუ პროგნოზები გამართლდა და დემოკრატებმა სენატი + პალატა აიღეს, ეს იქნება არა მხოლოდ ტრამპის მეორე ვადის ფაქტობრივი დასასრული როგორც ერთპარტიული მმართველობისა, არამედ ახალი თაობის — ოსოფის, ტალარიკოს, ელ-საიედის, პელტოლას — ეროვნულ სცენაზე გამოჩენა და 2028 წლისთვის პარტიის სახის ცვლილება.

თუ გამოკითხვები კვლავ შეცდა და რესპუბლიკელებმა სენატი შეინარჩუნეს, ეს დაადასტურებს, რომ ტრამპიზმი ინსტიტუციურად მდგრადია დაბალი რეიტინგის მიუხედავად და დემოკრატიულ „ლურჯ ტალღას“ სტრუქტურული ჭერი აქვს.

ორივე შემთხვევაში, 3 ნოემბრის ღამე გვაჩვენებს ამერიკული დემოკრატიის მთავარ თვისებას: არცერთი პრეზიდენტი, ყველაზე გავლენიანიც კი, ვერ მართავს ამომრჩევლის ორწლიანი განაჩენის გარეშე.

ავტორი: ირაკლი მანაგაძე , ექსპრესნიუსის რეპორტიორი 2009 წლიდან

სოციალური ქსელები

ამერიკის შუალედური არჩევნები 2026: რეფერენდუმი ტრამპზე და დემოკრატების ისტორიული შანსი

პეტერბურგში დიზელის დეფიციტია მას შემდეგ, რაც საწვავი სასწრაფოდ გაიგზავნა შეერთებულ შტატებში

დიდი ბრიტანეთი იმიგრაციის წესებს ამკაცრებს

ტაკერ კარლსონი - აშშ-მ შესაძლოა ირანზე ბირთვული დარტყმა უახლოეს დღეებში განახორციელოს