ვარშავაში ეუთოს კონფერენციაზე საქართველოში გამართული საპროტესტო აქციების დროს ქიმიური ნივთიერებების გამოყენების შესახებ კვლევა წარმოადგინეს

2026-10-06 15:46:19, 367 ნახვა

პოლიტიკა

ვარშავაში, ეუთოს ადამიანური განზომილების განხორციელების კონფერენციაზე წარმოდგენილი იყო კვლევა, რომელიც ეხებოდა ქიმიური ნივთიერებების შესაძლო გამოყენებას 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში, თბილისში გამართული საპროტესტო აქციების დროს. კვლევა ეფუძნება 523 მომიტინგეზე ჩატარებულ გამოკითხვას.

რესპონდენტები შეირჩნენ ხელმისაწვდომი შერჩევისა და თოვლის გუნდის შერჩევის მეთოდით. მონაცემების შეგროვება 2026 წლის თებერვალსა და მარტში განხორციელდა. გამოკითხვა მოიცავდა ღია და დახურული კითხვების კომბინაციას.

კვლევის ავტორებმა მონაწილეებს სთხოვეს გაეხსენებინათ საპროტესტო აქციების დროს ქიმიური გამღიზიანებლების, წყლის ჭავლისა და წიწაკის სპრეის ზემოქმედების შესახებ, ასევე მასთან დაკავშირებული ჯანმრთელობის სიმპტომები.

მხოლოდ ზოგიერთ რესპონდენტს ჰქონდა ლაბორატორიული ტესტების შედეგები ან ოფიციალური სამედიცინო დოკუმენტაცია.

ავტორები ასევე ხაზს უსვამენ, რომ კვლევა არ ადგენს მიზეზობრივ კავშირს კონკრეტულ ნივთიერებასა და ჯანმრთელობაზე კონკრეტულ ზემოქმედებას შორის, რადგან არ არსებობდა საკონტროლო ჯგუფი, გამოყენებული ნივთიერებების დამოუკიდებელი ქიმიური ანალიზი და არ არსებობდა ზემოქმედების ზუსტი დოზის დადგენის საშუალება.

რესპონდენტთა 65.2%-მა (341 ადამიანმა) განაცხადა, რომ ისინი ყოველდღიურად ესწრებოდნენ საპროტესტო აქციებს. ყველაზე მაღალი აქტივობა დაფიქსირდა 29-30 ნოემბრის ღამეს.

გამოკითხვაში მონაწილეებმა დეტალურად აღწერეს მათ წინააღმდეგ გამოყენებული საშუალებები:

რესპონდენტთა 61.4%-მა (321 ადამიანმა) განაცხადა ცრემლსადენი გაზის გამოყენების შესახებ.
33.5%-მა (175 ადამიანმა) განაცხადა წყლის ჭავლით პირდაპირ კონტაქტზე, ხოლო 44.7%-მა (234 ადამიანმა) - წვეთებთან/წყლის აეროზოლთან კონტაქტზე.
რესპონდენტთა 53.3%-მა (279 ადამიანმა) განაცხადა წიწაკის სპრეისთან კონტაქტის შესახებ (პირდაპირი, ნაწილობრივი ან ახლომდებარე).
კვლევის თანახმად, რესპონდენტთა 85.6%-მა (448 ადამიანმა) განაცხადა, რომ ზემოქმედების შემდეგ ჯანმრთელობის მინიმუმ ერთი სიმპტომი განუცდია.

რესპონდენტებმა აღნიშნეს ნივთიერებების ნარჩენი ტოქსიკური ზემოქმედება ტანსაცმელსა და გარემოზე: მაგალითად, როდესაც სახლში სველი ტანსაცმელი შემოჰქონდათ, ოჯახის წევრებმა და შინაურმა ცხოველებმაც იგრძნეს ტოქსიკური ეფექტი. გარდა ამისა, მომიტინგეებმა შენიშნეს ქუჩებში დარჩენილი მომწვანო-მოყვითალო ნალექი, რომელიც ჰაერში ადიოდა და ქუჩაში სიარულის დროს სასუნთქ გზებში წვის შეგრძნებას იწვევდა.

გამოკითხულთა 33.7%-მა (176 ადამიანმა) განაცხადა, რომ ერთი სიმპტომი მაინც 12 თვეზე მეტი ხნის შემდეგაც კი გაგრძელდა.

233-ზე მეტმა გამოკითხულმა დეტალურად აღწერა, თუ როგორ შეიცვალა მათი ყოველდღიური ცხოვრება.

მათი მონათხრობის თანახმად, ადამიანებმა დაკარგეს პროდუქტიულობა და უჭირდათ კონცენტრაცია.

ზოგიერთმა სამსახური დაკარგა ან ვერ შეძლო სწავლის გაგრძელება. გამოკითხულთა შორის იყვნენ ისეთებიც, ვისი კარიერაც პირდაპირ დაზარალდა: მაგალითად, სომელიემ დაკარგა ყნოსვის შეგრძნება, მთარგმნელებმა და იურისტებმა ვერ შეძლეს წინა სამუშაო ტემპის დაბრუნება, ხოლო მასწავლებლებს პრობლემები შეექმნათ ვოკალურ იოგებთან დაკავშირებით. დაფიქსირდა პოსტტრავმული სტრესული აშლილობა, მძიმე დეპრესია და პანიკური შეტევები. ზოგიერთმა გამოკითხულმა აღნიშნა, რომ ბენზინის სუნმა, ხალხმრავლობამ ან მეტროში ჩასვლამ გამოიწვია მწვავე შფოთვითი შეტევები.

კვლევის თანახმად, სიმპტომების მქონე 448 ადამიანიდან მხოლოდ 149-მა (33.2%) მიმართა ექიმს.

მხოლოდ 63 ადამიანს (14.0%) ჰქონდა ლაბორატორიული ტესტის შედეგები.

მხოლოდ 53 ადამიანს (11.8%) ჰქონდა ოფიციალური სამედიცინო ცნობა („ფორმა No100“ - საქართველოში კანონით სავალდებულო ჯანმრთელობის ცნობა).

კვლევაში ასევე მოხსენიებულია სამართალდამცავი ორგანოების თანამშრომლების მიერ ძალადობისა და შეურაცხყოფის შემთხვევები.

მონაცემების მიხედვით:

ფიზიკური ძალადობა/შეურაცხყოფა: რესპონდენტთა 39.4%-მა (206 ადამიანმა) დააფიქსირა.

გადაადგილების თავისუფლების შეზღუდვა: შეეხო 56.2%-ს (294 ადამიანმა).
ადმინისტრაციული ჯარიმები დაეკისრა 26.2%-ს (137 ადამიანმა).
დაკავებები შეეხო 9.9%-ს (52 ადამიანმა).
კვლევის ავტორები აღნიშნავენ, რომ ნიმუში შემთხვევითი არ იყო: გამოკითხვაში შესაძლოა შედიოდნენ ადამიანები, რომლებიც უფრო მძიმედ დაზარალდნენ სპეციალური აგენტების ზემოქმედებით ან უფრო მოტივირებულები იყვნენ თავიანთი გამოცდილების შესახებ ინფორმაციის მიწოდებისთვის. ამიტომ, მიღებული მონაცემების ექსტრაპოლირება შეუძლებელია პროტესტის ყველა მონაწილეზე.

გარდა ამისა, აღინიშნება, რომ მონაცემები შეგროვდა 2026 წელს, ამიტომ რესპონდენტებს ერთ წელზე მეტი ხნის შემდეგ მოუწიათ გაეხსენებინათ ზემოქმედების სიმპტომები და გარემოებები, რაც შეიცავს გახსენების უზუსტობების პოტენციურ რისკს.

ავტორები ასევე ხაზს უსვამენ, რომ კვლევა არ ადგენს პირდაპირ მიზეზ-შედეგობრივ კავშირს კონკრეტულ ნივთიერებასა და კლინიკურ სურათს შორის, რადგან არ არსებობდა საკონტროლო ჯგუფი, არ არსებობდა გამოყენებული ნივთიერებების დამოუკიდებელი ქიმიური ანალიზი და არ იყო განსაზღვრული ზემოქმედების ზუსტი დოზა.

კვლევის დასკვნები ამტკიცებს, რომ საპროტესტო აქციებზე გამოყენებული არალეტალური იარაღის შედეგები არ იყო „მოკლევადიანი ან დროებითი“.

ავტორები მიიჩნევენ, რომ მოქალაქეების წინააღმდეგ გამოყენებული კონკრეტული ნივთიერებების და იმის დასადგენად, შეესაბამებოდა თუ არა ეს ქმედებები პროპორციულობისა და კანონიერების საერთაშორისო სტანდარტებს, დამოუკიდებელი კლინიკური, სასამართლო ექსპერტიზის და ტოქსიკოლოგიური გამოძიება აუცილებელია.

Patreon P მხარი დაუჭირე "ექსპრესნიუსს" →

ავტორი: ირაკლი მანაგაძე , ექსპრესნიუსის რეპორტიორი 2009 წლიდან