კოლუმბიის ოლქის აშშ-ის საოლქო სასამართლომ თურქულ კომპანია ENKA Renewables-სა და საქართველოს შორის არბიტრაჟულ დავაზე გადაწყვეტილება გამოიტანა, რომლითაც დააკმაყოფილა კომპანიის მოთხოვნა არბიტრაჟის გადაწყვეტილების ცნობისა და აღსრულების შესახებ, რომლის მიხედვითაც საქართველოს დაახლოებით 350 მილიონი აშშ დოლარის გადახდა დაევალა დარიცხული პროცენტის ჩათვლით.

11 სექტემბრის გადაწყვეტილებით, მოსამართლე ამიტ მეჰტამ უარყო Georgia-ს შუამდგომლობა საქმის წარმოების შეწყვეტის, არბიტრაჟის გადაწყვეტილების აღსრულებაზე უარის თქმის ან საქმის შეჩერების შესახებ.

სასამართლოს გადაწყვეტილებით, ENKA-ს მიერ გადასახდელი თანხა დაექვემდებარება SOFR განაკვეთის (სტანდარტული ერთდღიანი უზრუნველყოფილი სესხის განაკვეთი აშშ დოლარში) პლუს 4%-ს. პროცენტი ყოველდღიურად ირიცხება და ყოველთვიურად კაპიტალიზდება.

საბოლოო თანხა ჯერ არ არის განსაზღვრული. სასამართლომ ENKA-ს დაავალა, 18 სექტემბრამდე წარადგინოს საბოლოო გადაწყვეტილების პროექტი, რომელიც გაითვალისწინებს 11 სექტემბრის გადაწყვეტილებიდან დარიცხულ პროცენტს.

ENKA-სა და Georgia-ს შორის დავა ეხება ჰიდროელექტროსადგურების კასკადის მშენებლობის პროექტს. პროექტი არაერთხელ შეჩერდა სოციალური და გარემოსდაცვითი რისკების გამო საზოგადოებრივი პროტესტის ფონზე. საბოლოოდ, თურქულმა კომპანიამ შეწყვიტა შეთანხმება იმ მოტივით, რომ საქართველომ არსებითად დაარღვია თავისი სახელშეკრულებო ვალდებულებები, მათ შორის პროექტის ადგილმდებარეობის ხელმისაწვდომობის უზრუნველსაყოფად.

მთავრობა არ დაეთანხმა ამ შეფასებას. კონტრაქტის შეწყვეტის შემდეგ, ENKA-მ პროექტთან დაკავშირებული აქტივები საქართველოს გადასცა და შეაფასა მათი საბაზრო ღირებულება. მხარეები ვერ შეთანხმდნენ აქტივის ღირებულებაზე და საქართველომ უარი თქვა თანხების გადახდაზე.

საბოლოოდ, კომპანიამ საერთაშორისო არბიტრაჟს მიმართა. საქმე განიხილა საერთაშორისო სავაჭრო პალატის (ICC) არბიტრაჟმა, რომლის მოსმენებიც პარიზში 2022 წლის მაისში დაიწყო. თითქმის ორწლიანი სასამართლო დავის შემდეგ, ტრიბუნალმა დაადგინა, რომ საქართველომ არსებითად დაარღვია ENKA-სთან დადებული BOO (Build, Own, Operate) შეთანხმების პირობები. ტრიბუნალმა ასევე აღიარა კომპანიის უფლება, შეეწყვიტა კონტრაქტი და დაავალა საქართველოს, კომპენსაცია გადაეხადა კომპანიისთვის ქვეყანაში გადაცემული აქტივების სამართლიანი საბაზრო ღირებულებისთვის.

ტრიბუნალმა ENKA-ს დაახლოებით 350 მილიონი დოლარი პლუს პროცენტი მიანიჭა.

არბიტრაჟის გადაწყვეტილების შემდეგ, საქართველომ პარიზის სააპელაციო სასამართლოში შეიტანა შუამდგომლობა გადაწყვეტილების გაუქმების შესახებ. ENKA-მ ამავდროულად შეიტანა სარჩელი შეერთებულ შტატებში არბიტრაჟის გადაწყვეტილების ცნობისა და აღსრულების მოთხოვნით. სარჩელი ეფუძნებოდა 1958 წლის ნიუ-იორკის კონვენციას, რომელიც არეგულირებს უცხოური არბიტრაჟის გადაწყვეტილებების აღიარებასა და აღსრულებას წევრ სახელმწიფოებში. შეერთებულ შტატებში კონვენცია ხორციელდება ფედერალური არბიტრაჟის შესახებ კანონის მეშვეობით.

საქართველომ აშშ-ის სასამართლოში განაცხადა, რომ საქმე უნდა შეწყვეტილიყო ან სულ მცირე შეჩერებულიყო პარიზის საქმის წარმოების დასრულებამდე. თუმცა, კოლუმბიის ოლქის საოლქო სასამართლომ უარყო შუამდგომლობა.

არბიტრაჟის მიერ ENKA-ს სასარგებლოდ გამოტანილი თავდაპირველი გადაწყვეტილება დაახლოებით 350 მილიონი აშშ დოლარი იყო, მაგრამ საბოლოო თანხა უფრო მაღალი იქნება. აშშ-ის სასამართლომ დაადგინა, რომ შეთანხმებით გათვალისწინებული პროცენტის დარიცხვა უნდა გაგრძელდეს გადაწყვეტილების აღსრულების ფაზაში.

სასამართლომ დაადგინა, რომ სტანდარტული განაკვეთის ნაცვლად უნდა გამოყენებულიყო SOFR პლუს 4%. პროცენტი ირიცხება ყოველდღიურად და ყოველთვიურად კაპიტალიზდება. გადასახდელი საბოლოო თანხა უნდა დაზუსტდეს სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებით 18 სექტემბრამდე, 11 სექტემბრიდან ამ თარიღამდე დარიცხული პროცენტის გათვალისწინებით.

ამ გადაწყვეტილებით, კოლუმბიის ოლქის აშშ-ის საოლქო სასამართლომ სრულად უარყო საქართველოს შუამდგომლობა და დააკმაყოფილა ENKA Renewables-ის მოთხოვნა არბიტრაჟის გადაწყვეტილების აღსრულების შესახებ.

ამასობაში, იუსტიციის მინისტრის მოადგილემ ბექა ძამაშვილმა განაცხადა, რომ „ვაშინგტონში სასამართლოს გადაწყვეტილება მხოლოდ პროცედურულ ასპექტს ეხებოდა, რადგან მხარემ არ დაელოდა პარიზში საქმის წარმოების დასრულებას და ამავდროულად სცადა გადაწყვეტილების აღიარებისა და აღსრულების პროცედურების დაწყება“.

„დღეს ზოგიერთმა ტელეარხმა გაავრცელა ცრუ ინფორმაცია, რომ აშშ-ის სასამართლომ საქართველოს მთავრობას ნამახვანის ჰესის საქმეში ENKA-სთვის 400 მილიონი დოლარის გადახდა დაავალდებულა. სინამდვილეში, ვაშინგტონის სასამართლოში ამ საქმის არსებითად განხილვის პროცესი არ მიმდინარეობს. საქმე ეხება პარიზის საარბიტრაჟო სასამართლოს მიერ 2024 წელს გამოტანილ ცნობილ არბიტრაჟის გადაწყვეტილებას და საქართველოს მთავრობამ ის უკვე გაასაჩივრა პარიზის სააპელაციო სასამართლოში. სწორედ პარიზში მიმდინარეობს ძირითადი პროცედურები, რომლებიც საბოლოოდ განსაზღვრავს, დარჩება თუ არა ეს გადაწყვეტილება ძალაში“.

ძამაშვილის თქმით, თბილისი მოითხოვს გადაწყვეტილების გაუქმებას და წლის ბოლომდე ამ საკითხზე გადაწყვეტილება არ არის მოსალოდნელი. ვაშინგტონის სასამართლოს გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებით, აშშ-ის სასამართლო წყვეტდა, დალოდებოდა თუ არა პარიზში საქმის წარმოების დასრულებას, „და ზოგიერთი ტელეარხის მიერ გავრცელებული გადაწყვეტილება წმინდა პროცედურული ხასიათისაა“, - დასძინა მინისტრის მოადგილემ.

„კიდევ ერთხელ მინდა ხაზგასმით აღვნიშნო: ეს არ არის საბოლოო გადაწყვეტილება და ის ასევე ექვემდებარება გასაჩივრებას ვაშინგტონის იურისდიქციაში.

„საქართველოს მთავრობა აუცილებლად გამოიყენებს ამ სამართლებრივ შესაძლებლობას და ჩვენ სრულად დავიცავთ სახელმწიფო ინტერესებს ყველა იურისდიქციაში“, - განაცხადა ბექა ძამაშვილმა.

ავტორი: გიორგი ბაზაევი, ექსპრესნიუსის რეპორტიორი 2010 წლიდან

სოციალური ქსელები

სააკაშვილი: საქართველო რუსეთთან არა მხოლოდ ტურიზმით, არამედ მთელი ეკონომიკით არის დაკავშირებული

ბოჭორიშვილი: საქართველოს შესახებ არსებული ნარატივები რეალობას არ ასახავს; შეხედეთ ციფრებს

გრიგოლ ლილუაშვილს, 13 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა

აშშ-ის სასამართლომ საქართველოს ნამახვანის ჰიდროელექტროსადგურის პროექტისთვის ENKA-სთვის 350 მილიონი დოლარის გადახდა დააკისრა